M&A een kansspel?

Waar vroeger van managers werd verwacht dat zij controle hadden over organisaties, groeit steeds meer het besef dat het managen van onzekerheden en onvoorspelbare gebeurtenissen een belangrijk aandachtsgebied is. Afgelopen week mocht ik de oratie bijwonen van een goede bekende (Nol, bij deze nog van harte!) die de leerstoel 'managementwetenschappen, in het bijzonder management in complexiteit' heeft aanvaard bij de Open Universiteit. Interessant betoog wat bij mij direct herkenning opriep ten aanzien van ons eigen vakgebied; fusies en overnames en strategievorming. Ten eerste wat betreft het managen van een fusie- en overname proces wat voor een groot deel ook gaat om het managen van procesmatige onzekerheden. Ten tweede wat ons betreft de strategische beslissingen om te investeren danwel te desinvesteren gebaseerd op een onzekere aanname ten aanzien va de toekomst van de betreffende onderneming. In het verlengde hiervan de waardering van een onderneming die zou kunnen worden geacquireerd (of verkocht), welke gebaseerd is op een groot aantal onzekere aannames.

Sommige personen of organisaties krijgen in de praktijk een goeroe-status; het management wordt geacht het te weten. Of de expert. De man met de witte jas. Of het nu om een investment banker gaat van een gerespecteerd huis (voorzover 'respect' in tijden van Lehman, Goldman Sachs etc. nog betekenisvol is), een consultant van een huis van faam, een fusie en overname consultant of een waardeerder; met de schijn van exactheid, mooie modellen, analyses en prestaties worden vaak waarheden geclaimed of aangenomen die veelal slechts opinies zijn gebaseerd op allerlei aannames. De praktijk is echter dat wij te maken hebben met zoveel onzekerheden. The Black Swan van Nassim Nicholas Taleb is in dat verband een zeer lezenswaardig boek; de impact van het onwaarschijnlijke op ons leven en zakelijk bestaan is onwaarschijnlijk groot. In M&A kun je de 'Black Swan' soms vervangen door een 'White Knight' - de redder in nood uit onverwachte hoek.

Een groot deel van wat wij doen betreft het managen van onzerheden, het reduceren van risico's en maximaliseren van kansen. Het is een vak. Maar toch ook wel een kunst; ook op voorstellingsvermogen wordt een beroep gedaan. Inbeelding gebaseerd op zo goed mogelijke waarnemingen. Niet alleen inhoudelijk, maar ook relationeel. Een groot deel van wat we doen betreft het managen van processen, van relaties en van verwachtingen. Daarom is ervaring en realiteitszin in dit werk ook van zo'n groot belang. Het leidt tot inlevingsvermogen en weten hoe te handelen. Dat is niet altijd van tevoren uit te leggen. Qua  marketing is dat ook lastig; partijen die zichzelf als expert profileren bewijzen in de praktijk vaak het tegendeel. Het blijft een paradox. In dat opzicht kunnen we leren van hoe veel Chinese leiders hier mee omgaan. Juist de meest invloedrijke en deskundigen onder hen zullen zich zeer terughoudend opstellen; het is een vorm van nederigheid en wijsheid waar we wat van kunnen leren. Die nederigheid past ons ook des te meer als we ons realiseren dat we de waarheid niet in pacht hebben, dat we de uitkomst van processen niet altijd kunnen voorspellen en dat er onzekerheden zullen blijven bestaan die we niet altijd naar onze hand kunnen zetten. Het neemt niet weg dat we dat desondanks met volle overgave toch proberen te realiseren. Dat we voorwaarden kunnen scheppen en bij kunnen dragen aan het succesvol tot stand brengen van transacties. Als het weer opnieuw is gelukt en een deal kan worden geclosed is steeds de voldoening daar en blijft dat keer op keer een uitstekende reden voor het ontkurken van een fles champagne. Proost!